ဘာသာစကားတိ ေပ်ာက္ကြယ္လားနီရျခင္း

အသံဖိုင္ နားဆင္ရန္.............
ရခိုုင္ဆိုစြာ

--------

ရခိုုင္ဆိုစြာ..

တေယာက္တည္းထိုင္ လဒမိႈင္လို႔ ပ်င္းေရဆိုပနာ အေဖာ္႐ွာေရ --။

ရခိုင္ဆိုစြာ..

တေယာက္က ႏွစ္ေယာက္ စုၿပီးအေဖာ္ ရၿပီးေသာ္ကား ေပ်ာ္ေရဆုိပနာ ပုလင္းကိုင္လို႔ ဇာတိနာကို ထုတ္ျပေရ -

ရခိုင္ဆိုစြာ..

အယစ္ရည္ဖတ္ ကို္ယ့္ၿခီေထာက္ကို ကိုယ့္မႏိုင္ခါ

“ငါ့ေ၀း…ရခိုင္” ပုလင္းကိုင္းယင္း အမ်ဳိးခ်စ္ေၾကာင္း ဖင္ေဟာင္းေလာင္းနန္႔ ခေတာင္းမပါ လူတိ႐ွိမွာ ႐ူးျခင္းေပၚေရ --။

ရခိုင္ဆိုစြာ..

ဝိုင္းကာေသာက္ကာ ဇာတိနာကို ပုလင္းေထာင္ယင္း ေသာက္နီယင္းမွာ မဆံုးပါသိမ့္ ရခိုင္အခ်င္းခ်င္း ဓားဆြဲဒုတ္ဆြဲ ေကာ္ပနာဆဲေက ထိုးကတ္သတ္ကတ္ ခြတ္ကတ္ျပန္ေရ --။

ရခိုင္ဆိုစြာ..

“အမ်ဳိးသီလ ႏွစ္ဌာနကို ေစာင့္ႏိုင္ခ” လို႔ ပိုင္ဆိုင္ခရ ေဒနာမကို ဆက္ၿပီးေကရာ မထိမ္းပါေက

ေနာင္လာေနာက္သား ရခိုင္မ်ားအတြက္ မွတ္တမ္းတင္ခါ ရခိုင္ဆိုစြာ ေဟာင္ဖြာ ေဟာင္ဖြာ --။

ေက်ာက္ၿဖဴသားေခ်

(၃၀-၆-၂၀၀၉)

ဘာသာစကားတိ ေပ်ာက္ကြယ္လားနီရျခင္း

------------------------------

ကုလသမဂၢဌါနခြဲတခုျဖစ္ေတ ယိုင္ေက်းမွဳထိန္းသိမ္းေရ ေအဂ်င္စီ ယူနက္စကို (UNESCO) အဖြဲ႔က ကမၻာမွာ ေျပာဆိုသုံးစြဲနီကတ္ေတ ဘာသာစကားေပါင္း ေျခာက္ေထာင္ထဲက သုံးပုံတပုံစြာ မ်ိဳးတုံးဆိတ္သုဥ္း ေပ်ာက္ကြယ္လားဖို႔ အႏၱရာယ္နန္႔ ရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရလို႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုလိုက္ပါေရ။ ေဒပိုင္ အၿခိမ္းေျခာက္ခံနီရေရ ဘာသာစကားႏွစ္ေထာင္ကို မေပ်ာက္ပ်က္လားေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေယွာက္ဖို႔ အစိုးရပိုင္းဆိုင္ရာ တာ၀န္ယူလုပ္ေဆာင္မွဳတိ ဟိဖို႔လိုအပ္ေတပိုင္ လူတိကလည္း သူရုိ႕ဘာသာစကားတည္တံ့က်န္နီစီဖို႔ “ကိုယ့္ရုိ႕စကားကို ကိုယ္ရုိ႕ေျပာကတ္ျခင္း” ကို တန္ဖိုးထားဂုဏ္ယူကတ္ဖို႔ ေအယူနက္စကိုအဖြဲ႔ခ်ဴပ္က တိုက္တြန္းလိုက္ပါေရ။

ဘာသာစကားတခုနိဂုံးခ်ဴပ္သီဆုံးလားတိုင္း တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ေရ ဓေလ့ထုံးတမ္းစိုင္လာယိုင္ေက်းမွဳအမြီအႏွစ္တိ မ်ိဳးဆက္တိနန္႔ရင္းပနာ စုေဆာင္းထိန္းသိမ္းလာကတ္ေတ အသိပညာ၊ ကဗ်ာစာပီဂီတ၊ သမိုင္းရုိးရာ၊ ဂႏၶ၀င္အႏုပညာ လက္ရာေကာင္းတိအားလုံး ဆုံးယံႈးလားကတ္ရေရလို႔ ေဒအဖြဲ႔ႀကီးက ေထာက္ျပေျပာဆိုပါသိမ့္ေရ။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ အလက္စကားျပည္နယ္၏မူရင္းဘာသာစကားကိုေျပာတတ္ေတ ေနာက္ဆုံးတေယာက္တည္းရာက်န္ေရ အသက္ ၈၉ ႏွစ္ ၀ါႀကီးမ အီးယာခ္ (Eyak) ကြယ္လြန္လားေရခါ ဘာသာစကားလည္း ကပ္ပါလားခရပါေရ။

ဘာသာေဗဒပညာသွ်င္အမ်ားစုက အခုလက္ဟိ ကမၻာ့ရြာထဲက ဘာသာစကားေျခာက္ေထာင္မွာ အနည္းဆုံးတ၀က္ေလာက္က သကၠရာဇ္ ၂၀၅၀ မွာ ေပ်ာက္ကြယ္သီဆုံးလားႏိုင္ေရလို႔ ခန္႔မွန္းထားကတ္ပါေရ။ ဘာသာစကားတိ မ်ိဳးတုံးေပ်ာက္ကြယ္ျခင္းေရ အယင္ခါထက္ႏွစ္ဆျမင့္ပါလတ္ပနာ ေအပုံစံအတိုင္းရွိဆက္ၿပီးေကလားနီေက အနာဂါတ္ကမၻာမွာ တဒါဇင္ႏွစ္ဒါဇင္ေလာက္ဘာသာစကားတိကရာ လႊမ္းမိုးခ်ဴပ္ကိုင္ထားနီလီဖို႔လို႔ သုံးသပ္ကတ္ပါေရ။ ေအခ်င့္ထက္ဆိုးေရ ပ်က္စီးဆုံးယွုံးမွဳႏွဳန္းျမင့္တက္လာျခင္းတိ ျဖစ္လာႏိုင္ပနာ ၉၀ ရာခုိင္ႏွဳန္းေလာက္ ဘာသာစကားတိ သကၠရာဇ္ ၂၁၀၀ မွာ မ်ိဳးျပဳန္းလားျခင္းတိ ျဖစ္လာႏိုင္ေရလို႔ အၾကံျပဳေထာက္ျပေရ ဘာသာေဗဒပညာသွ်င္တိလည္း ဟိပါသိမ့္ေရ။ ေဒပိုင္ ၾကဳံတြိလာႏိုင္ေရ ဘာသာစကားတိေပ်ာက္ကြယ္လားနီျခင္း အၿခီအနီဆိုးကို တမ်ိဳးတဖုံျဖစ္လားေအာင္ေျပာင္းလဲလာစီဖို႔ လိမ္မာၿပီးေက ဥာဏ္အေျမာ္အျမင္ႀကီးေရ သူရုိ႕ဘာသာစကားေပ်ာက္ပ်က္လားဖို႔စြာကို စိုးရိမ္ေရ လူမ်ိဳးတိက အခုအခ်ိန္ကပင္စပနာ ကိုယ္ပိုင္ဘာသာစကားကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေျပာဆိုသုံးစြဲျခင္းတိ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေယွာက္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာေအာင္လုပ္ျခင္းတိကို ေဆာင္ရြက္လားၿပီးေက အေကာင္းဆုံးအေျဖရွာလားႏိုင္ေရ ကိုယ္ရုိ႕ဘာသာစကားအႏၲရာယ္က်ေရာက္နီျခင္းက ကာကြယ္လားသင့္ေရလို႔ ပညာသွ်င္တိက တိုက္တြန္းထားပါေရ။

ခိုင္မာသန္စြမ္းေရ ဘာသာစကားတခုကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုရဖို႔ဆိုေက စကားေျပာေရလူသစ္တိ စိုင္ဆက္မျပတ္ဟိနီျခင္းပင္ျဖစ္ပါေရ။ လက္ဟိလူႀကီးတိ ဇာေလာက္ပင္ ယင္းဘာသာစကားကို သုံးနီကတ္ပတ္စီ ေဒဘာသာစကားကို လက္ဆင့္ကမ္းပီးလားဖို႔ မ်ိဳးဆက္သစ္တိမဟိေက ေဒဘာသာစကား၏ကံၾကမၼာစြာ ေမွးမွိန္အေရာင္ႏြမ္းလားဖို႔စြာ က်ိန္းသီနီပါေရ။ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္နန္႔ခ်ီၿပီးေက ဘာသာစကားတခုတည္တံ့လာေကလည္း ေဒနိကာလမွာ အေခ်သူငယ္တိက ေဒဘာသာစကားသင္ယူျခင္းကို ရပ္ပစ္လိုက္စြာနန္႔ ေအဘာသာစကား နိဂုံးခ်ဴပ္လားဖို႔စြာပါပ်ာယ္။

လူမ်ိဳးတမ်ိဳးျဖစ္ျခင္း၏ဂုဏ္အဂၤါလကၡဏာရပ္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာျခင္းနန္႔ ယိုင္ေက်းမွဳထြန္းကားလာျခင္းတိကို ဘာသာစကားကရာ ပုံေဖာ္ပီးႏိုင္ပါေရ။ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးအဆင့္ဟိျခင္းကို ဘာသာစကားနန္႔ရာ တိုင္းတာႏိုင္ပါေရ။ ဘာသာစကားေပ်ာက္ကြယ္လားစြာနန္႔ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးျဖစ္ျခင္း၏အႏွစ္သာရ တည္တံ့ရွင္သန္ျခင္းတိလည္း နိဂုံးခ်ဴပ္လားႏိုင္ပါေရ။

ဘာသာစကားတခု လူမ်ိဳးတမ်ိဳး၏ပင္မသုံး ယုံးသုံးအနီအထားက ေပ်ာက္ကြယ္လားၿပီးခါမွ ယင္းလူမ်ိဳး၏ကိုယ္ထူကိုယ္ထ ထိန္းသိမ္းမွဳနန္႔ ျပန္ၿပီးေက ႏိုင္ငံသုံးဘာသာစကားအျဖစ္ အသက္၀င္လာစြာတိလည္း ဟိပါသိမ့္ေရ။ ျပန္ရွင္ပါလတ္ေတ ဘာသာစကားတခုက အခုအစၥေရးႏိုင္ငံသား ဂ်ဴးလူမ်ိဳးတိ ေျပာဆိုသုံးစြဲနီကတ္ေတ ေခတ္သစ္ ဟီဘရူး (Hebrew) ဘာသာစကားပင္ျဖစ္ပါေရ။ ေဒဘာသာစကားက ရာစုနန္႔ခ်ီပနာ လူမ်ိဳးသုံးႏိုင္ငံသုံးဘာသာစကားအဆင့္က ေပ်ာက္ကြယ္လားၿပီးေက ဘာသာေရးနန္႔ ပညာရပ္ဆိုင္ရာဘာသာစကားအျဖစ္ က်န္ဟိနီခပါေရ။ ယေကလည္း လားေရနီရာ ေရာက္ေတအရပ္နန္႔ နီေရတိုင္းျပည္ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးအသိုင္းအ၀ိုင္းတိက သူရုိ႕ဘာသာစကားကို မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေယွာက္လားၿပီးေက ၁၉ ရာစုေႏွာင္းပိုင္းမွာ ေဒ ဟီဘရူးဘာသာကို အယ္လီဇာ ဘမ္ ေယဟူဒါ (Eliezer Ben-Yehuda) ၏ ဦးေဆာင္မွဳနန္႔ ပါလက္စတိုင္းေဒသမွာ ျပန္ပနာ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးတိေျပာဆိုေရစကားအျဖစ္ မိတ္ဆက္အသက္သြင္းလာႏိုင္ၿပီးေက အစၥေရးႏိုင္ငံထူေထာင္လာေရခါ ေက်ာင္းတိမွာသင္ၾကားပို႔ခ်ပနာ အဓိကပင္မ ဘုံယုံးသုံးဘာသာစကားတခုအျဖစ္ ျပဌါန္းႏိုင္ခစြာ ေအနိထက္ထိပင္ျဖစ္ပါေရ။

ရခိုင္ရုိ႕ဘာသာစကားကလည္းေသာ့ ေဒနိကာလမွာ မ်ိဳးတုံးေပ်ာက္ကြယ္လားဖို႔ စိုးရိမ္ရေရအဆင့္ကို ေရာက္ပါလတ္ပါေရ။ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္နန္႔ခ်ီပနာတည္တံ့လာေရ ေဒရခိုင္ရုိ႕ဘာသာစကား၊ စာပီနိဂုံးခ်ဴပ္လားစြာနန္႔ ရခိုင္လူမ်ိဳးလည္း ကမၻာ့ၿမီျပင္ထက္က ေပ်ာက္ကြယ္လားဖို႔စြာ က်ိန္းသီနီပါေရ။ ကိုယ္ရုိ႕ဘာသာစကားစာပီ မေပ်ာက္ပ်က္လားေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေယွာက္ရဖို႔စြာက ရခိုင္သားတိုင္း၏ မြီးရာပါတာ၀န္၀တၱရားတခု ျဖစ္ပါလတ္ပါေရ။ ရခိုင္စကားကိုေျပာ ရခိုင္စာကိုရြီးလို႔ ရခိုင္ျဖစ္ျခင္းကိုဂုဏ္ယူကတ္ခါမွ အဖိုးအဖီးရုိ႕လက္ဆင့္ကမ္းပီးခေရ အမြီအႏွစ္ကို ျမတ္ျမတ္ႏိုးႏိုးတန္ဖိုးထားရာေရာက္ပါဖို႔။ ေနာက္လာေနာက္သား မ်ိဳးဆက္သစ္တိကိုလည္း ရခိုင္ရုိ႕ကိုယ္ပိုင္ယိုင္ေက်းမွဳ အစိုင္အလာေကာင္းတိကို မွ်၀ီပီးလားႏိုင္ဖို႔ ကိုယ့္ရုိးရာစာပီကို ျမွင့္တင္လားပနာ သမိုင္းပီးတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္လားကတ္ပါမည္။

ခိုင္ေအာင္ေအာင္

(၀၄၊ ၀၇၊ ၂၀၀၉)

....